CAO

Voorbereiden nieuwe cao’s in coronatijd

‘DE LEDEN BEPALEN DE INZET’

Tekst Paul van Bodengraven

Beeld Rob Nelisse, Boyd Smith, Shutterstock

Zowel in de Metalektro (groot Metaal) als in de Motorvoertuigenbranche (MVT) moet dit najaar een nieuwe cao afgesloten worden met de werkgevers. En terwijl het coronavirus nog steeds een grote impact heeft op de samenleving, vragen de onderhandelaars aan de leden van FNV Metaal wat de inzet moet zijn bij die onderhandelingen. Hoe bereiden zij zich voor?

De Nederlandse economie draaide op volle toeren, de bedrijven hadden gevulde orderportefeuilles en maakten flinke winsten. En voor het eerst in de geschiedenis stelde de FNV een centrale looneis van 5 procent. En toen kwam het coronavirus.

‘Een hele complexe situatie’, beaamt Petra Bolster, eerste onderhandelaar voor de cao Metalektro namens FNV Metaal. ‘Werkgevers in verschillende sectoren roepen nu al om allerlei versoberingen en vragen om loonoffers van medewerkers. Flexkrachten vliegen eruit, ondanks het feit dat werkgevers tot 90 procent loonkostensubsidie konden krijgen. Solidariteit is ver te zoeken. Tot voor de coronacrisis draaide de economie op volle toeren. De vraag is nu hoe we straks uit de crisis komen en of de economische schade tijdelijk of structureel is. We hebben de voorstellen en wensen van werknemers in de sector opgehaald in de tijd dat het coronavirus nog niet bestond. Die voorstellen zijn voorgelegd aan onze leden. Zij bepalen de inzet waarmee we de onderhandelingen starten.’

HARD WERKEN, GOEDE CAO

Albert Kuiper, eerste onderhandelaar MVT namens FNV Metaal, benadrukt het belang van een eerlijke waardering van vakmensen. ‘Met de richtlijn dat we allemaal zoveel mogelijk thuis moeten werken, kwam de hele mobiliteit in een klap vrijwel tot stilstand. Tegelijk zie je dat de monteurs in de garages gewoon door zijn blijven werken. Om te zorgen voor auto’s van mensen in essentiële beroepen, zodat die wel naar hun werk kunnen. Om vrachtwagens te onderhouden, om bestelbusjes op de weg te houden, zodat ze de boodschappen en online aankopen kunnen afleveren. Automonteurs zijn dus net zo goed essentieel. Maar aan alleen applaus en bewondering hebben we niks. Mensen die hard werken, ongeacht waar ze werken, verdienen gewoon een goede cao, met een goed pakket arbeidsvoorwaarden; een vorm van permanente waardering.’

‘Laten we ons niet gek laten maken door de coronasituatie’, vult Jos Brocken, tweede onderhandelaar MVT, aan. ‘Natuurlijk is het ingrijpend wat er gebeurt, maar we kunnen nog niet goed beoordelen wat de impact op de economie en de samenleving zal zijn. Dit najaar zitten we om tafel met de BOVAG, de werkgeversorganisatie. Dan zal duidelijker zijn in welke mate de bedrijven zijn geraakt en of dat tijdelijk of structureel is.’

VOOR EN NA CORONA

Dat de wereld er in twee maanden tijd ineens helemaal anders uitziet, is iedereen duidelijk. ‘Maar de rekening hiervan kan niet eenzijdig bij de werknemers gelegd worden’, waarschuwt Jacqie van Stigt, tweede onderhandelaar voor de cao Metalektro. ‘Het vraagt om een slimme, gezamenlijke aanpak. Maar een succesvolle uitweg uit deze situatie staat of valt met de bereidheid van werkgevers om er samen goed doorheen te komen. Het liefst maken we afspraken voor een korte periode, maximaal een jaar. Daarin kunnen we een aantal maatregelen nemen, zoals het generatiepact en de regeling om eerder te stoppen met werken, om zoveel mogelijk mensen aan het werk te houden. Met een fatsoenlijke loonsverhoging. Zodat we, als de effecten van deze crisis op de economie duidelijk zijn, opnieuw met elkaar aan tafel kunnen met een helder beeld voor ogen.

Petra Bolster en Jacqie van Stigt,

onderhandelaars voor de cao Metalektro

Albert Kuiper en Jos Brocken,

onderhandelaars voor de cao MVT

LANGER DOORWERKEN, EERDER UITTREDEN

Een belangrijke wens van de FNV-leden in de Metaal is de mogelijkheid om eerder te kunnen stoppen met werken. In het pensioenakkoord dat vorig jaar is afgesloten is afgesproken dat sectoren afspraken maken over een regeling voor mensen in zware beroepen, zodat ze drie jaar voor hun AOW-leeftijd kunnen stoppen. Omdat de onderhandelingen daarover nu stilliggen vanwege de crisis, willen de onderhandelaars – als er voor de start van de cao-onderhandelingen nog geen sector-brede afspraak is gemaakt over zo’n regeling – die in de cao verankeren. En ook in de cao Metaal & Techniek (klein Metaal) moet dat vastgelegd worden. Drie jaar eerder stoppen betekent dat een werknemer recht heeft op een uitkering van ongeveer 21.000 euro per jaar. Dat bedrag is gelijk aan een AOW-uitkering van een gehuwde. Ook dat zal naar verwachting een flinke kluif worden in de onderhandelingen. ‘Maar het is ook een manier om andere, jongere werknemers te behouden voor de sector’, stelt Jos Brocken. ‘We weten allemaal hoe moeilijk het is om aan vakmensen te komen als de economie weer op gang komt.’

AANPASSEN

De raadpleging van de leden over de inzet bij de komende cao-onderhandelingen is gebaseerd op de situatie voor de corona-uitbraak, waarbij de looneis nog op 5 procent lag. Of dat aangepast zal worden, hangt af van het centrale loonbeleid van de FNV. In dat geval zullen ook de leden daarover geraadpleegd worden. Voor zijn sector ziet Albert Kuiper ook andere mogelijkheden: ‘Ik kan me voorstellen dat – als er echt bedrijven in de problemen komen – we kijken naar het inzetten van crisisbestrijdingsdagen: het tijdelijk omzetten van loonstijging in extra vrije dagen. Maar alleen als dat echt nodig is. Ik wil in het najaar eerst zien wat de daadwerkelijke schade van de crisis is en hoe de lasten daarvan verdeeld moeten worden. Het kan niet zo zijn dat de werknemers weer opdraaien voor de kosten, terwijl de afgelopen jaren forse winsten zijn gemaakt.’

WAAR BLEEF DE WINST?

Ook Petra Bolster verbaast zich over de snelheid waarmee bedrijven om het hardst roepen om versoberingen en verslechteringen: ‘Bedrijven hebben gouden jaren achter de rug. Waar zijn die winsten dan gebleven? Hebben ze geen reserves aangelegd om klappen op te vangen? Ik vrees dat – zoals zo vaak – vooral de aandeelhouders een groot deel van de winsten hebben opgestreken. Wat mij betreft kloppen ze eerst daar maar eens aan, voordat ze de werknemers proberen uit te kleden!’

De leden bepalen

Bij FNV Metaal bepalen de leden de inzet waarmee de onderhandelaars van FNV Metaal het gesprek aangaan met de werkgevers. Eind mei – begin juni stemden de leden die onder de betreffende cao’s vallen daarover. Vervolgens beslissen de sub-sectorraden over de definitieve voorstellen die naar de werkgevers worden gestuurd. De onderhandelingen over beide cao’s beginnen in september. Hoe de wereld er dan uitziet, weet nu nog niemand.

Deel deze pagina