FNV METAAL

Afscheid Ruud van den Bergh

'MIJN DRIJFVEER: MENSEN STIMULEREN ZICH TE ONTWIKKELEN

Tekst en beeld Paul van Bodengraven

Op 1 april 1990 trad Ruud van den Bergh op 35-jarige leeftijd in dienst van de Industriebond. Na ruim 30 jaar bij de FNV zwaait hij af om te genieten van zijn pensioen. ‘Mensen in beweging zetten om op te komen voor hun rechten en ze stimuleren zich te ontwikkelen. Dat is steeds mijn drijfveer geweest.’

Na een werkzaam bestaan op de grote vaart en in de chemie, besloot Ruud van den Bergh in 1990 te solliciteren als bestuurder bij de Industriebond. ‘Bij mijn werkgever was ik in aanraking gekomen met de vakbond als kaderlid en later als voorzitter van de OR. Dat sprak me geweldig aan. Ik werd aangenomen en kreeg in een bestuurdersklasje te Ginkelduin drie maanden lang een introductie in het vakbondswerk. Daarna kon ik aan de slag in Dordrecht. Leuke collega’s, veel actieve kaderleden en acties bij grote bedrijven als Philips, Dupont en Fokker. Als bestuurder had je toen een breed pakket, cao’s afsluiten, actie voeren en individuele ondersteuning bij allerlei soorten bedrijven in de industrie. Een roerige tijd, waar ik met veel plezier aan terug denk.’

BRABANT

In 1996 werd Ruud overgeplaatst naar Oosterhout en ging aan de slag in Noord-Brabant. ‘Dat was wel even wennen, als Rotterdammer tussen de Brabanders. Er heersten een andere cultuur en omgangsvormen. Maar ook daar kijk ik met veel genoegen op terug. Want de essentie van het vakbondswerk blijft hetzelfde: werknemers ondersteunen en weerbaarder maken. Dat bereik je door ze te informeren over hun rechten, door ze te stimuleren zich te ontwikkelen. En door ze te laten ervaren dat je samen meer bereikt. Dat is aardig gelukt, al zeg ik het zelf.'

SCHEEPSJONGEN

In 2000 ging de Industriebond op in FNV Bondgenoten en Ruud kwam in het Team Metaal terecht. Vanuit Bergen op Zoom ging hij naar kantoor Rotterdam en kreeg de scheepsbouw in zijn pakket. ‘Een enorme uitdaging om een sector in de knel weer in beweging te krijgen’, aldus Ruud. ‘Als jongen van de zeevaartschool is de sector natuurlijk ook een oude liefde. Aan het begin van deze eeuw lag de scheepsbouw op zijn gat. De bouw van grote schepen was min of meer verdwenen naar lagelonenlanden. Het was een krimpsector waarin bedrijven moeite hadden om te overleven. Reorganisaties en ontslagrondes waren aan de orde van de dag. Toch heb ik er altijd in geloofd dat er een toekomst is voor de scheepsbouw in Nederland. Behoud van de maakindustrie en de daarbij behorende kennis en kunde is naar mijn mening essentieel. En gelukkig stond ik daar niet alleen in. Nederland kan zich onderscheiden door slimme schepen te bouwen. Dat de scheepshuid elders gelast wordt is prima. Maar wij hebben toegevoegde waarde in de afbouw, met slimme technologie, ICT- en besturingssystemen. Denk aan boten voor de marine, aan baggerschepen, aan bergingsschepen en onderzeeërs. Maar ook superjachten. Zogeheten nichemarkten.’

IN ACTIE

Ruud van den Bergh ging als FNV-bestuurder de boer op en wist krachten te mobiliseren om de scheepsbouw opnieuw op de kaart te zetten in Nederland. Wat in eerste instantie een werknemersinitiatief was werd al snel omarmd door de werkgevers. Gezamenlijk trokken de partijen naar Den Haag om te lobbyen voor diverse steunmaatregelen. En met succes: er kwam een Tijdelijke Regeling Ordersteun Scheepsnieuwbouw (TROS) die subsidie verstrekt aan in Nederland gevestigde scheepswerven die containerschepen, chemicaliëntankers, productentankers of LNG-tankers bouwen. Er kwam een innovatiefonds en in overleg met de banken werd een financieringsarrangement in het leven geroepen waarbij de overheid garant staat voor de (grote) financiële risico’s die zijn gemoeid bij het bouwen van schepen. Dat vraagt om grote investeringen aan de voorkant die veelal door banken gefinancierd worden. De garantstelling door de overheid maakt dat banken vaker genegen zijn het benodigde geld te lenen aan de scheepswerven. ‘Een enorme opsteker’, beaamt Ruud van den Bergh. ‘Op 6 april 2004 stonden we met ruim vijfduizend man in Den Haag, werknemers en werkgevers, om onze zaak te bepleiten. Ik ben blij dat ik als aanjager een rol daarin heb kunnen spelen. Ik heb mensen bij elkaar kunnen brengen om samen op te trekken. De toenmalige minister van Economische Zaken wilde in eerste instantie niets weten van extra steunmaatregelen voor de sector. Door politieke druk op te bouwen, is hij bijgedraaid. Daar ben ik nog altijd enorm trots op.’

‘Ik heb er altijd in geloofd dat er een toekomst is voor de scheepsbouw in Nederland’

NIEUWE ENERGIE

De overheidsmaatregelen brachten niet alleen nieuw perspectief, maar ook een nieuw zelfbewustzijn in de sector. ‘Er is meer zelfvertrouwen en samenwerking’, constateert Ruud van den Bergh. ‘Plus het besef dat we er alles aan moeten doen om de kennis in ons land te houden.’ Illustratief in dat verband is dat diverse partijen in de Nederlandse scheepsbouw begin dit jaar forse investeringen hebben gedaan in Royal IHC, om overname van (delen van) het bedrijf door China tegen te gaan. Door de corona-uitbraak verkeert ook de scheepsbouw in zwaar weer. Er worden minder goederen vervoerd en dus zijn er minder schepen nodig. ‘De enige tak van sport waar op dit moment nog groei in zit in de sloop van schepen’, vertelt Ruud.

SHIP BREAKING

Dat brengt hem op een ander project waar hij zijn tanden in heeft gezet: het versterken van het vakbondswerk in landen als India en Bangladesh waar veel schepen belanden die gesloopt moeten worden. ‘Ik ben daar een aantal keren geweest en heb mogen bijdragen aan het opbouwen van vakbondswerk. Toen ik daar kwam waren de arbeidsomstandigheden schrijnend. Ongezond en gevaarlijk, mensen werkten veelal onbeschermd en in heel gevaarlijke situaties. Met een heel basale training hebben we veiligheid op de agenda gekregen. In Mumbai werken ruim 66.000 mensen onder zeer risicovolle omstandigheden. Ze missen veelal basale kennis om zichzelf en hun collega’s te kunnen beschermen. We hebben ze bijvoorbeeld geleerd hoe je een brand kunt doven door de zuurstof weg te nemen. Mede daardoor hebben ze een collega kunnen redden door hem in een deken te wikkelen toen hij in de brand stond. Nu staat er in Alang India een scholingscentrum waar kaderleden van de bond onze lessen voortzetten. Zo kun je echt een verschil maken!’ Als voorzitter van de sociale dialoog scheepsbouw in Brussel is de verantwoordelijkheid voor het breken ook bij de scheepsbouwers en de politiek zichtbaar gemaakt. Industriall draagt daar nu nog belangrijk aan bij. ‘Nederland heeft afgelopen jaar eindelijk de Hong Kong-conventie ondertekend, samen met FNV Mondiaal heb ik daaraan mogen bijdragen.’

LEREN EN ONTWIKKELEN

De afgelopen jaren heeft Ruud zich ook nog ingezet in de besturen van de opleidings- en ontwikkelingsfondsen in de metaal. ‘Op een bepaalde manier is daarmee de cirkel rond’, aldus Ruud. ‘Aan het prille begin van mijn loopbaan wilde ik als scheepswerktuigkundige een diploma halen aan de avond-hts. Ik had daar de hulp van mijn werkgever voor nodig, maar die wilde dat niet, want “dan ga je bij ons weg”. Ik was daar zo boos over! Hoe verzin je het om mensen te remmen in hun ontwikkeling? Leren en ontwikkelen is goed voor de arbeidsmarktpositie van de individuele werknemer en voor het bedrijf, dat is mijn diepste overtuiging. En dat is ook de drijfveer voor mijn vakbondswerk geweest.’

EN NU?

Corona heeft de contacten met mensen op een lager pitje gezet, veelal via de computer en telefoon. 'Fijn vind ik dat niet, ik houd ervan mensen in levenden lijve te spreken. Het heeft me wel een beetje voorbereid op de pensioentijd, waarin die gesprekken ook minder zullen zijn. Of ik het werk zal missen? Zeker, ik heb het altijd met veel plezier gedaan. Maar er zijn ook een hoop andere leuke dingen. De afdeling Ridderkerk van de PvdA roept, ik ga meer sporten en ik heb onlangs een oude hobby weer opgepakt: smeden. Nu wil ik bij mijn huis een kleine smidse gaan bouwen. Ik vermaak me wel! Blijft over alle fijne collega’s, kaderleden en het werkveld te danken voor de samenwerking. Ik wens de FNV een sterke toekomst toe, weet dat ik meekijk!’

Deel deze pagina