ACTUEEL

DE TOEKOMST VAN TATA STEEL IJMUIDEN

Tekst Paul van Bodengraven Beeld Shutterstock

Een afgekeurde samenwerking met ThyssenKrups, een ongelukkig huwelijk met Engelse staalbedrijven, een Nederlandse en een Europese directie die aanzienlijk van inzicht verschillen en een eigenaar die op grote afstand in India aan de touwtjes trekt. Genoeg ingrediënten voor onrust in IJmuiden. Wat is er aan de hand? En wat zou het beste zijn voor de Nederlandse trots van de staalindustrie?

Voor het eerst in 28 jaar werd er gestaakt bij Tata Steel. 24 dagen lang lagen verschillende onderdelen van het staalbedrijf plat. De aanleiding was er naar: ‘Onrust en onzekerheid over de toekomst’, zo vat Roel Berghuis, FNV bestuurder bij Tata Steel het samen. ‘De mensen zijn het zat, ze willen weten waar ze aan toe zijn.’

VOORGESCHIEDENIS

Om te begrijpen waar die onrust vandaan komt, moeten we even terug in de tijd. 21 jaar geleden ging het Nederlandse Hoogovens samen met British Steel in Corus. Dat werd op zijn beurt in 2007 overgenomen door het Indiaase Tata Steel. Al in de Corus-tijd werd duidelijk dat de noodlijdende Britse staalbedrijven op de been moesten worden gehouden met geld dat in IJmuiden werd verdiend. Dat leidde ook toen al tot het nodige ongenoegen in Nederland, zowel bij de directie als bij de medewerkers. Theo Henrar, de directievoorzitter die IJmuiden jarenlang leidde en de Nederlandse belangen met verve verdedigde, werd in mei van dit jaar aan de kant gezet.

INNOVEREN IS NOODZAKELIJK

Tegelijk ziet het bedrijf zich anno 2020 geconfronteerd met steeds strengere milieueisen. Dreigende belasting op CO2-uitstoot, het oplossen van de grafiet-uitstoot in Wijk aan Zee; allemaal zaken die het bedrijf ertoe dwingen te innoveren en op een meer duurzame manier te gaan werken. ‘Dat is de grote opdracht voor Tata Steel IJmuiden’, stelt Roel Berghuis. ‘We maken hier staal van topkwaliteit waarmee we ons wereldwijd onderscheiden. Wil het bedrijf een leidende positie blijven houden op de staalmarkt en draagvlak behouden in de omgeving waar het is gevestigd, dan zal er veel moeten veranderen. Innovaties vragen om geld en dat is er dus niet, volgens de Europese en Indiase directies.’

ONVREDE

Door de aangekondigde bezuinigingen en bijbehorende aankondigingen van ontslagen en het wegsturen van de directievoorzitter sloeg de vlam in de pan. ‘Dat was de spreekwoordelijke druppel’, zegt Roel Berghuis. ‘Het gevoel dat er met de belangen van IJmuiden werd gesold was groot. De afgelopen jaren is er ongelofelijk veel geld naar Tata Steel UK gegaan, en niemand weet precies hoeveel. Tegelijk zien we dat er hier in IJmuiden sprake is van achterstallig onderhoud en worden er bezuinigingen aangekondigd om de bedrijfsvoering 'te optimaliseren'. Te gek voor woorden, want IJmuiden is een prachtig, winstgevend bedrijf. Tata Steel UK is een blok aan het been geworden in dit concern en het in IJmuiden verdiende geld lekt daar naar weg.’

ROEL BERGHUIS:

'Er is zeker toekomst voor de staalindustrie in Nederland. Maar dan moet wel iemand erin willen investeren!’

NIEUWE AFSPRAKEN

Na ruim drie weken actievoeren hebben de vakbonden en Tata Steel afspraken gemaakt over het behoud van werkgelegenheid. Zo zullen er voorlopig geen mensen gedwongen ontslagen worden en is het werkgelegenheidspact, met daarin afspraken over baanbehoud, verlengd tot 1 oktober 2026. ‘Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over het ontwikkelen van een toekomstbeeld voor het bedrijf’, zegt Roel Berghuis. ‘Wij willen dat er geïnvesteerd wordt in installaties en medewerkers en dat duidelijk wordt hoe de milieu- en CO2-problematiek zal worden aangepakt. Daarnaast zijn er ook afspraken gemaakt over minder werken voor oudere werknemers en over de bedrijfsstructuur. Voorlopig worden er geen onderdelen van Tata Steel Nederland verkocht.’

BESCHADIGD VERTROUWEN

Met het akkoord zijn de acties dan weliswaar gestopt, maar het vertrouwen is bij de medewerkers nog lang niet teruggekeerd. ‘Veel zal afhangen van de plannen voor de toekomst’, denkt Berghuis. ‘Deskundigen schatten dat er zo’n 3 miljard nodig is om het bedrijf in IJmuiden verder te ontwikkelen. Het is maar de vraag of India wil investeren. Daarnaast blijft de rol van de Europese directie van groot belang. Die zullen de banden tussen Engeland en Nederland niet zo maar willen doorsnijden. Terwijl dat wel de beste optie is om het Nederlandse bedrijf een winstgevende toekomst te bieden, met behoud van werkgelegenheid. Vergeet niet dat hier 9.000 mensen werken en er bij de toeleverende bedrijven nog eens 35.000 mensen hun brood verdienen door de aanwezigheid in IJmuiden.’

TOEKOMST

Wat zou er gebeuren als blijkt dat Tata Steel India van het bedrijf af wil? ‘Dat is koffiedik kijken’, stelt Roel Berghuis. ‘De staalwereld is volop in beweging, er zijn allerlei scenario’s denkbaar. Zo heeft Tata Steel UK bijvoorbeeld een half miljard staatssteun gevraagd. Als de overheid daardoor mede-eigenaar wordt, ontstaat er in Nederland ook weer een andere situatie. Ik weet dat de Nederlandse overheid de ontwikkelingen op de voet volgt. Als de bal de verkeerde kant op dreigt te rollen, zal ze zeker ingrijpen, zo is mijn inschatting. Dit bedrijf is van vitaal belang voor ons land. De trend is juist dat we niet de productie van allerlei grondstoffen en middelen naar het buitenland moeten laten verdwijnen en de basisindustrie moeten beschermen. Denk maar aan de mondkapjes waarvoor we ineens van China afhankelijk werden. Er is zeker toekomst voor de staalindustrie in Nederland. Maar dan moet wel iemand erin willen investeren!’

Deel deze pagina